Даму мен банк несиеден бас тартты: себептері, тексеру парағы және қайта өтінім

Несиеден бас тарту қиын сәт, бірақ себебі көбіне нақты, оны түзетуге болады. Алдымен кім бас тартқанын анықтайсыз: банк па, әлде «Даму» қоры ма. Несие беру-бермеуді банк шешеді, ал қор субсидияға немесе кепілдікке рұқсат береді не бермейді. Қор несие пайызының бір бөлігін сіздің орныңызға банкке төлеп берсе, мұны субсидия дейді. Екі жақтың себебі де, шағымдану жолы да бөлек. Төменде себептердің тексеру парағы мен қайта өтінімнің қадамдары бар.

Несиеден бас тарту: банк бас тартты ма, қор бас тартты ма

Өтінімді алдымен банкке бересіз. Банк жобаңызды өз талабына сай қарап, шешім шығарады. Банк «иә» десе ғана құжаттар қорға барады. Сондықтан бас тартуы мүмкін екі жақ бар: банк және қор. Субсидия бойынша құжатты қорға банк жібереді, сондықтан банк құжатты түгел жинағанын өзіңіз қадағалап отырыңыз. Банк несиені қордың кепілдігімен, өз кепілінсіз де бере алады.

Банктің нақты себебін банктің өзінен сұрайсыз. Бизнесі жұмыс істеп тұрған, несие тарихы оң, салықты уақытында төлейтін кәсіпкердің несиесінің мақұлдану мүмкіндігі жоғары болады.

Қор бас тартса

Қор субсидия өтінімін 5 жұмыс күні ішінде, кепілдікті 2 жұмыс күні ішінде қарап, үш шешімнің бірін береді: мақұлдайды, бас тартады немесе жобаны пысықтауға қайтарады. Құжатты алғаннан кейін 4-ші жұмыс күні жобаны отырысқа шығарады, хаттама 1 жұмыс күнінде жасалады. Жоба бағдарлама шартына сай келмесе, қор бас тартады. Шешімге шағымды әкімшілік жолмен де, сот арқылы да беруге болады.

Пысықтауға қайтару — жобаңызды түзетіп, қайта беру керек дегенді білдіреді. Субсидияның өзі туралы сыйақы мөлшерлемесін субсидиялау бетінде жазылған.

Субсидия мақұлданғаннан кейін тоқтаса

Мақұлданған субсидия да тоқтауы мүмкін. Қаражатты басқа мақсатқа жұмсасаңыз, субсидия сол бөлікке тоқтайды. Бәрін басқа мақсатқа жұмсасаңыз, субсидия басталған күннен бастап тоқтайды да, төленген соманы қайтарасыз. Мына жағдайда қор субсидияны тоқтата тұрады: банкке төлемді қатарынан 3 ай кешіктірсеңіз (лизингте қатарынан 2 төлем), шотыңызға тыйым салынса, жоба мерзімін бұзсаңыз, қызметіңізді тоқтатсаңыз немесе нәтиже көрсеткіштерін орындамасаңыз. Кепілдікте салық пен жұмыс орны көрсеткіші орындалмаса, кепілдік күшін жоймайды.

Тексеру парағы: себеп, белгі, не істейсіз

Салық берешегі

Берешек бар болса, қор өтінімді қабылдамайды. Қор салық берешегін Мемлекеттік кірістер комитетінің жүйесінен өзі де тексереді. Салық берешегі бар кәсіпкерге қор кепілдік те, субсидия да бермейді, «Өрлеу» несиесіне де қатыса алмайсыз. Қорға салық берешегі жоқ анықтама керек: өтінім берген күні берешегіңіз болмауы тиіс. Салық берешегі — төлеу мерзімі өткен салық сомасы. Берешекті жабасыз да, анықтаманы қайта аласыз.

Төлем тарихы

Қор кепілдік бергенде қазіргі кешіктірілген берешекті және соңғы 36 айдағы кешіктіруді қарайды. «Өрлеу» несиесіне кредиттік бюро деректерінде 60 күннен астам кешіктіру кедергі болады. Кредиттік бюро — несие тарихыңызды жинайтын ұйым. Мемлекет үлесі 25 % немесе одан көп, офшорлық және ірі бизнеспен байланысты компаниялар да «Өрлеуге» қатыспайды. Кешіктірілген төлем болса, оны жауып, төлем тарихыңыз түзелгенше күтесіз. Төлем тарихын банк те қарайды, сондықтан деректеріңізді өтінім бермей тұрып тексерген жөн.

ЭҚЖЖ коды және жоба түрі

«Іскер аймақ» бойынша ЭҚЖЖ коды (экономикалық қызмет түрлерінің жалпы жіктеуіші) қордың басым тізіміне немесе өңір әкімдігінің тізіміне кіруі керек. Басым тізім негізінен өңдеу өнеркәсібін қамтиды: азық-түлік, тоқыма, киім, ағаш, қағаз, химия, фармацевтика, пластмасса, металл бұйымдары, электроника, жиһаз. Өңір әкімдігі әр аудан немесе қала бойынша 6 кодқа дейін қосады. Сауда субсидиясына сауда-ойын-сауық орталықтары мен Астана, Алматы, Шымкент жобалары кірмейді.

Мына жобаларға субсидия берілмейді:

• акцизделетін өнім;
• тау-кен өндіру мен карьерлер;
• жылжымайтын мүлік (пәтер, тұрғын үй);
• ломбард, микроқаржы ұйымы, факторинг, лизинг, овердрафт;
• серіктестің үлесін сатып алу;
• бұрынғы несиені жаңасымен жабу.

Жобаңыз осы топқа кірсе, басқа бағдарлама таңдайсыз: мысалы, «Өрлеу» несиесі бұрынғы несиені жаңасымен жабуға жарайды.

Қаражат біткен өңір

Субсидия қаражаты өңірлер бойынша бөлінеді. Өңірде субсидияға қаражат біткен болса, қор субсидиялау шартын қабылдамайды. Бұл сіздің кінәңіз емес. Сол кезде несиені толық мөлшерлемемен өзіңіз төлейсіз, ал қаражат түскенде қор субсидия бөлігін төлем кестесі бойынша сізге қайтарады. Өңірлердегі қаражаттың бар-жоғын қордың сайтынан көресіз.

Құжат пен өтінімдегі қателер

Қор толық емес пакетті 1 жұмыс күні ішінде қайтарады. Қорға банк мыналарды жібереді: тексеру парағы, тіркеу туралы анықтама, салық берешегі жоқ анықтама, банктің шешімі, бизнес-жоспар немесе техникалық-экономикалық негіздеме, өтініш-келісім, Мемлекеттік кірістер комитетінің мәліметіне келісім, санат туралы анықтама. Осының біреуі жетпесе, пакет қайтады.

Кепіл жетпеген кезде

Банк кепіл жетпегендіктен бас тартса, қордың кепілдігі көмектеседі. Ол несиенің 85 %-ына дейін жабады. Мысалы, 10 млн теңге несиеде қор 8,5 млн теңгеге дейін жабады, ал қалған 1,5 млн теңгеге қамтамасыз ету керек пе, жоқ па — оны банк өзі шешеді. Кейбір банк қалған 15 %-ға ақша немесе жылжымайтын мүлік (пәтер, үй, коммерциялық үй-жай) сұрайды. Толығырақ кепілсіз несие бетінде жазылған. Кепіл керек пе деген сұраққа жеке бетте жауап бар.

Қайта өтінімді қалай бересіз

1. Кім бас тартқанын және себебін анықтайсыз.
2. Тексеру парағынан ұқсас себепті табасыз.
3. Себепті түзетесіз: берешекті жабасыз, анықтама аласыз, басқа бағдарлама таңдайсыз.
4. Бизнес-жоспар мен есептерді жаңартасыз.
5. Банкке қайта өтінім бересіз. Басқа банкке де бара аласыз. Қордың оң шешімі 6 ай жарамды, сондықтан мақұлдаған соң шартқа қол қоюды кейінге қалдырмаңыз. Бағдарламаны ауыстырғыңыз келсе, жеңілдетілген несие бетіндегі кестені қараңыз. Екінші несие туралы жеке бетте оқисыз.

Қорға қалай хабарласасыз

«Даму» қоры кәсіпкерге несие бермейді: ол мөлшерлемені субсидиялайды, кепілдік береді және кәсіпкерді оқытады. Бірыңғай байланыс орталығына 1408 немесе +7 (800) 080 18 90 нөміріне қоңырау шалуға болады, жұмыс уақыты дүйсенбіден жұмаға дейін 8:30–17:30.

Orken Business Finance ЖШС — қор да, банк те емес. Біз бас тартудың себебін сізбен бірге талдаймыз: құжаттарды қайта жинаймыз, басқа бағдарлама таңдауға көмектесеміз, есепті жаңартамыз, өтінімді қайта дайындаймыз. Сіз несиеден бас тарту себебін түзеткеннен кейін де шешімді банк пен қор қабылдайды. Басқа жолдарды Даму несиесі, ЖК мен ЖШС және бағдарлама таңдау беттерінен оқисыз.