5 млн қайтарымсыз грант әлеуметтік кәсіпкерлерге: кім алады, не сатып аласыз және өтінімді қайда бересіз

Әлеуметтік кәсіпкерлерге 5 млн қайтарымсыз грант беріледі: бұл — жаңа бизнес-идеяға арналған ақша, оны қайтармайсыз. Грантты әкімдік конкурспен береді: комиссия жобаларды бірнеше өлшем бойынша бағалап, ең жақсысын таңдайды. Конкурсқа әлеуметтік кәсіпкер ретінде тізілімге енген жеке кәсіпкер (ЖК) немесе жауапкершілігі шектеулі серіктестік (ЖШС) қатыса алады, сондай-ақ «Бір ауыл — бір өнім» жобасының финалист кәсіпорындары. «Даму» қоры бұл грантта ақша бермейді: ол қаржы агенті болып шартқа қол қояды.

Әлеуметтік кәсіпкер кім

Әлеуметтік кәсіпкер — Кәсіпкерлік кодексте көрсетілген төрт санаттың біріне жататын ЖК немесе ЖШС. Мысалы, қызметкерлерінің кемінде жартысы (бірақ екі адамнан кем емес) мүгедектігі бар адамдар сияқты осал топтан болса және жалақы шығысының кемінде 25 %-ы соларға тиесілі болса, бизнес осы санатқа кіреді. Осал топтар он, олардың қатарында пробация қызметінде есепте тұрған адамдар да бар.

Мәртебе алу үшін облыстың, Астананың, Алматының немесе Шымкенттің әкімдігіне өтінім бересіз. Комиссия оны қарайды, оң шешім болса, тоқсанның бірінші күнінен бастап тізілімге енгізеді. Мәртебеңіз бар болса, грантқа өтінім беруге болады, жоқ болса, алдымен тізілімге енесіз.

Қай грант сізге жарайды

Екі грантты жиі шатастырады, ал олар әртүрлі адамға арналған. «Бастау Бизнес» гранты — әлеуметтік қорғау тобындағы адамға, ол 400 АЕК-ке дейін. Тізілімдегі кәсіпкер 5 млн қайтарымсыз грант алады. Әлеуметтік кәсіпкерлерге грант бойынша конкурсты әкімдік өткізеді. Бірінші грантқа алдымен курстан өтесіз, екіншісіне курс керек емес, бірақ өз ақшаңызды қосасыз. Екеуін де салыстыруды 400 АЕК гранты бетінде көресіз.

5 млн қайтарымсыз грант шарттары қандай

Бұрын осы қағидалар бойынша грант алған кәсіпкерге екінші рет берілмейді. ЖШС болса, құрылтайшыға да қарайды.

Өз үлесіңіз қанша болады

20 % гранттың сомасынан есептеледі, жобаның жалпы құнынан емес. Сіз қанша грант сұрасаңыз, соған қарай өз үлесіңіз де өседі:

Үлесті ақшамен де, мүлікпен де қоса аласыз. Мүлік жобаның ішінде жұмыс істеуі керек: мысалы, цехтағы станок. Ақшаны қоссаңыз, оны грантты алған күннен бастап 60 күн ішінде жобаға жұмсайсыз. Үлесіңізді шоттан үзіндімен немесе мүлікті бағалаумен растайсыз, ал мүліктің жобада қалай жұмыс істейтінін бизнес-жобаңызда жазасыз.

Кімге грант берілмейді

Мына кәсіпкерлерге грант берілмейді:

• қайта ұйымдастыру, тарату немесе банкроттық сатысындағыларға;
• салық берешегі барларға;
• негізгі қызметі жылжымайтын мүлікті жалға беру болғандарға;
• 20 % өз қаражатын растай алмағандарға;
• мемлекеттік сатып алудағы жосықсыз қатысушылар тізіліміндегілерге;
• несие тарихында мерзімі өткен берешегі барларға;
• бұрын осындай грант алғандарға;
• конкурс өтетін өңірден тыс жерде тіркелген және жобасын сол жақта жүргізбекші болғандарға.

Өтінім беруден бұрын өзіңізді осы тізімнен тексересіз.

Грантқа не сатып аласыз, не сатып алмайсыз

Бизнес-жобаңыз бойынша керекті жабдық пен құрал-сайманды сатып аласыз. Төмендегіге грант ақшасын жұмсауға болмайды:

• жылжымайтын мүлік пен жер учаскесіне;
• жалға ақы төлеуге;
• байланысты тұлғалардан және жақын туыстардан сатып алуға;
• бұрын пайдаланылған жабдыққа;
• жеңіл көлікке (кузовы немесе платформасы бар жүк көлігі және отандық көліктерді жалға беру жобалары бұған жатпайды);
• ауыл шаруашылығы жануарларына (тамақ өңдеу жобаларынан басқасы);
• акцизделетін өнім өндіруге.

7 қарашадан бері не өзгерді

Қағида 2026 жылғы 7 қарашада жаңарды. Конкурс шарттары үш жағынан өзгерді. Бұрын қатысушының нысаны шектелмеген, енді тек әлеуметтік кәсіпкер ЖК немесе ЖШС қатысады, не «Бір ауыл — бір өнім» финалисі қатысады. Жобаның мерзімі 18 айдан 12 айға қысқарды. Үлесті ақшамен қоссаңыз, енді оны грантты алған күннен бастап 60 күн ішінде жобаға жұмсайсыз. Ескі хабарландыруларда 18 ай деп жазылуы мүмкін: жаңа конкурстарда 12 ай.

Өтінімді қайда бересіз және комиссия нені бағалайды

Әлеуметтік кәсіпкерлерге грант өтінімін электрондық үкімет порталындағы «Кезекте» жүйесінде жібересіз, тек онлайн. Конкурс күндерін өңірлік үйлестіруші — әкімдіктің кәсіпкерлік басқармасы жариялайды. Мысалы, Астанада 2026 жылы өтінім 15 қазаннан 20 қазанға дейін қабылданды, одан кейін түскен өтінімді қарамайды.

Өтінімге үш құжатты PDF форматында тіркейсіз:

1. қызметкерлердің орташа саны туралы анықтама;
2. өз қаражатыңыздың растамасы: шоттан үзінді немесе мүлікті бағалау;
3. әлеуметтік кәсіпкер мәртебесін немесе «Бір ауыл — бір өнім» финалисі екенін растайтын құжаттың көшірмесі.

Бизнес-жобада өз үлесіңіз, жаңа жұмыс орындары, инвестициялық жоспар және инфрақұрылым көрсетіледі. Қалай жазатыныңыз — грантқа бизнес-жоспар бетінде.

Конкурстық комиссия үш нәрсеге қарайды. Біріншіден, идеяңыз қаншалықты әлеуметтік бағытталған: өңірде «Бір ауыл — бір өнім» өнімі болса, оның рейтингі де есептеледі. Екіншіден, жобаңыз бәсекеге қабілетті ме: ол үшін маркетингтік талдау көрсетесіз. Үшіншіден, жоба іске қосылуға қаншалықты дайын.

Өтінімді жібергенде жиі кететін қателер

Өтінім мына бес себептің бірінен қабылданбай қалуы мүмкін:

• 20 % өз ақшаңыз шотта жоқ немесе мүлікті бағалау жасалмаған, сондықтан үлесті растай алмайсыз;
• мәртебе тізілімде жоқ: өтінім беру кезінде ЖК немесе ЖШС тізілімде тұруы керек;
• бір кәсіпкер екі өтінім жібереді, ал бір жоба — бір өтінім;
• өтінім конкурстың соңғы күнінен кейін келеді, ал Астанада қабылдау бар болғаны 6 күн болды;
• кәсіпкер басқа өңірде тіркелген, ал жобаны басқа жерде жүргізбекші.

Грантпен қатар қандай қолдау бар

Әлеуметтік кәсіпкерге «Даму» қорының субсидиясы да жеңілірек жағдайда беріледі. Субсидия дегеніміз — мемлекет несие пайызының бір бөлігін сіздің орныңызға банкке төлейді. «Іскер аймақ» бағдарламасында қор әлеуметтік кәсіпкерге несие мөлшерлемесінің 50 %-ын өтейді, ал басқаларға 40 %-ын. Қазіргі базалық мөлшерлемеде әлеуметтік кәсіпкер 9,875 % төлейді, ал бизнестің басқа түрі — 12,6 %. Несиені банк немесе лизинг компаниясы береді, ал қор жобаңызды 5 жұмыс күнінде қарайды. Есебін жеңілдетілген несие бетінде көресіз.

«Даму» қорының рөлі

Әлеуметтік кәсіпкерлерге грантты қор бермейді, оны мемлекет береді. Қор — қаржы агенті: әкімдік және сізбен бірге үш жақты шартқа қол қояды. Қор сізден ақы алмайды: оның қызметін өңірлік үйлестіруші төлейді. Өздерін «Даму» қорының қызметкері деп таныстырып, ақша сұрайтындарға сенбеңіз: қордың кеңесі тегін, ал тексеру үшін 1408 нөміріне қоңырау шаласыз. Қордың өзі беретін қолдау — субсидия мен кепілдік; субсидия туралы жоғарыда жаздық.

5 млн қайтарымсыз грантты қалай аласыз: қадамдар

1. Тізілімде тұрғаныңызды тексересіз. Тұрмасаңыз, әкімдікке өтінім беріп, комиссия шешімін күтесіз.
2. Өз үлесіңізді дайындап қоясыз: шотта ақша немесе жобада жұмыс істейтін мүлік.
3. Бизнес-жобаңызды жазасыз және үш құжатты жинайсыз.
4. Конкурс күндерінде өтінімді «Кезекте» жүйесіне жібересіз.
5. Жеңсеңіз, үш жақты шартқа қол қоясыз, жобаңызды 12 айда аяқтайсыз.

Orken Business Finance ЖШС — қор да, мемлекеттік орган да емес. Біз мәртебеңізді тексеруге, құжаттарыңызды жинауға және бизнес-жобаны жазуға көмектесеміз; шешімді комиссия қабылдайды. Алдымен бағдарлама таңдау бетінен бастаңыз.