Даму несиесі жеке кәсіпкерге және ЖШС-ге: шарттар мен қадамдар

Жеке кәсіпкерге несие алу жолы ЖШС несие алған жолдан онша өзгермейді. «Даму» қорының ережесінде жеке кәсіпкер (ЖК) пен жауапкершілігі шектеулі серіктестік (ЖШС) бөлек санатқа бөлінбейді: екеуі де «кәсіпкер» деп аталады, шарты бірдей. Несиені банк береді. Қор несие пайызының бір бөлігін сіздің орныңызға банкке төлесе, мұны субсидия дейді. Кепіліңіз жетпесе, қор кепілдік береді. Бизнесіңіздің көлемі мен неше жыл жұмыс істегені бағдарламаны таңдауға әсер етеді. Төменде кімге қандай несие жарайтынын, банк нені тексеретінін және жаңа ашылған ЖК не істей алатынын оқисыз.

ЖК мен ЖШС: жеке кәсіпкерге несие алу шарты бірдей ме

«Іскер аймақ» және кепілдік қағидаларында қатысушыны «кәсіпкер» деп атайды. Ол — жеке кәсіпкер немесе жеке кәсіпкерлік саласындағы заңды тұлға, яғни ЖШС. ЖК мен ЖШС-ге бөлек талап қойылмайды. Бір ғана шек бар: жеке мекемелер мен мемлекет үлесі 50 %-ға жететін немесе одан асатын компаниялар қатыса алмайды.

Мөлшерлеме, сома, мерзім екі формаға ортақ. Мысалы, «Іскер аймақ» бойынша кәсіпкер ЖК болсын, ЖШС болсын, субсидияланатын несиелердің жалпы сомасы 200 млн теңгеден аспауы керек. Бір топқа жататын байланысты тұлғалардың несиесі де осы лимитке кіреді.

Кім қатыса алады

«Іскер аймақ» бағдарламасына микро және шағын бизнес қатысады. Микро және шағын бизнес дегеніміз — Кәсіпкерлік кодекс бойынша қызметкер саны мен табысы шектеулі шағын кәсіпорын. Ауыл шаруашылығы кооперативі де қатыса алады. Орта және ірі бизнес бұл бағдарламаға кірмейді, орта бизнеске «Өрлеу» бар. «Ауыл аманаты» жобаларын, «Бір ауыл — бір өнім» финалистерін және кооперативтердің жобаларын қор бірінші кезекте қарайды.

Әлеуметтік кәсіпкерлік субъектілерінің тізіліміне енген ЖК мен ЖШС-ге салалық шектеу жоқ. Қалғандарына салалық шарт қосылады: жобаңыздың ЭҚЖЖ коды (экономикалық қызмет түрлерінің жалпы жіктеуіші) қордың басым тізіміне немесе өңір әкімдігі бекіткен тізімге кіруі керек.

Қандай несие ЖК-ға, қандай ЖШС-ге жарайды

«Өрлеу» несиесі инвестицияға және бұрынғы несиені жаңасымен жабуға беріледі. Айналым қаражатына «Өрлеу» бойынша 1,5 млрд теңгеге дейін мөлшерлемені қор бөлек төмендетеді. Микрокредит туралы микрокредит бетінде оқисыз.

Банк нені тексереді

Шешімді банк қабылдайды, сондықтан банк ЖК-ның да, ЖШС-тің де төлем тарихына қарайды. Қор кепілдік бергенде мыналарды талап етеді:

• қазір мерзімі өткен берешегіңіз болмауы керек;
• соңғы 36 ай ішінде төлемді қатарынан 90 күннен артық кешіктірмеген болуыңыз керек;
• 45 күнге кешіккен төлем бір реттен артық болмауы керек.

«Өрлеу» бойынша кредиттік бюро деректерінде 60 күннен асқан кешіктіру болса немесе салық берешегіңіз болса, қатыса алмайсыз. Субсидия алғанда да салық берешегі жоқ анықтама керек. Сондықтан банкке бармай тұрып, салық берешегіңізді жауып, анықтама алыңыз. Банктің өз талаптары бөлек, оларды банктің өзінен нақтылайсыз.

Жаңа ашылған ЖК не істей алады

«Іскер аймақ» бизнестің жасына шек қоймайды. Жоба әлі басталмаған болса да, өтінім қабылданады. Бір шарт бар: ЖК-ны немесе ЖШС-ні өтінімнен бұрын тіркейсіз. Банк тіркелген бизнеске ғана несие береді.

«Өрлеу-Лизинг» бойынша кемінде бір толық күнтізбелік жыл жұмыс істеген болуыңыз керек. Нөлден бастасаңыз, ЖК-ны қалай ашуды ЖК-ны нөлден ашу бетінен оқисыз. Жас кәсіпкерлер жастарға арналған микрокредитті де қарай алады.

Жаңа ЖК-ға несие бере ме, жоқ па — банк өзі шешеді. Табысыңыз туралы нақты құжат, бизнес-жоспар және өз қаражатыңыз банктің шешіміне әсер етеді.

Несиені неге жұмсайсыз: инвестицияға ма, айналымға ма

«Іскер аймақ» несиесін екі мақсатқа аласыз. Біріншісі — инвестиция: жабдық алу, жөндеу, құрылыс сияқты ұзақ мерзімге салатын шығын. Инвестициялық жобаны субсидия басталған күннен бастап 18 айдан ұзақ жүргізуге болмайды, кейбір жағдайда тағы 6 ай қосылады. Қазақстандық өндірушілер тізілімінде ондай тауар бар болса, техника мен жабдықты Қазақстан өндірушісінен аласыз.

Екіншісі — айналым қаражаты: шикізат, тауар, жалақы сияқты күнделікті шығын. Мұнда салық, зейнетақы және әлеуметтік аударым, кеден төлемдері субсидияланбайды.

Банк комиссиясы

Субсидияланатын несиеге банк комиссия алмайды. Бір ғана ерекшелік бар: шарттың талабын өзіңіз өзгертсеңіз, шартты бұзсаңыз, кепілді бағалатсаңыз, сақтандырсаңыз, тіркетсеңіз, сондай-ақ есеп-кассалық қызмет алсаңыз, ақы төлейсіз.

Субсидиядан кейін қандай міндет қалады

Субсидия алған соң, бизнесіңіздің жұмысы жақсарғанын көрсетесіз.

Жұмыс орны. Инвестициялық жобада субсидия алған жылдан кейінгі екі қаржы жылы ішінде әр 100 млн теңге несиеге бір жаңа жұмыс орнын ашасыз, бірақ жобаға кемінде бір жұмыс орны керек. Қызметкері жоқ ЖК кемінде бір адамды жұмысқа алады.

Табыс. Субсидия біткенше табыс жыл сайын жинақталған инфляциядан кем өспесін. Жинақталған инфляция — бағаның жалпы өсімі, оны мемлекеттік статистика бюросы жариялайды. Нақты өсім инфляциядан бір пайыздық тармаққа дейін төмен болса, ауытқуға жол беріледі. Айналым қаражатында табыспен бірге еңбекақы қоры да инфляциядан кем өспесін.

Кепілдік. Кепілдік алсаңыз, инвестициялық жобада екі қаржы жылынан кейін салық пен жұмыс орны 10 %-ға өсуі керек. Бұл орындалмаса да, кепілдік күшін жоймайды.

Екінші несие алуға бола ма

«Іскер аймақ» бойынша қайта алуға болады. Жалпы сома 200 млн теңгеден аспауы керек, ал бұрынғы несиенің негізгі қарызын мерзімінен бұрын толық немесе жартылай жапқан болуыңыз керек. Тек жаңа несие субсидияланады: ол қорға жіберілгенге дейін 12 айдан ертерек берілмеген болуы керек. Субсидия әр несиеге 3 жылға беріледі, ұзартылмайды.

Әлеуметтік кәсіпкер болсаңыз

Әлеуметтік кәсіпкерлік субъектілерінің тізіліміне енген ЖК мен ЖШС-ге қор толық мөлшерлеменің 50 %-ын төлейді. Банк 19,75 % қойса, сіз 9,875 % төлейсіз. Бұл жолда салалық шектеу жоқ. Әлеуметтік кәсіпкерлерге арналған гранттарды да қараңыз.

Қадамдар

1. ЭҚЖЖ кодыңызды, жобаңыздың жүретін жерін және соманы тексересіз.
2. Салық берешегі жоқ анықтаманы аласыз.
3. Банкке өтінім беріп, құжаттарды тапсырасыз.
4. Банк «иә» десе, құжаттарды қордың өңірлік филиалына жібереді. Қор 5 жұмыс күні ішінде жауап береді, кепілдікті 2 жұмыс күні ішінде қарайды.
5. Қордың оң шешімі 6 ай жарамды. Осы мерзімде банкпен және қормен үшжақты шартқа қол қоясыз.

Өтінім электронды түрде, цифрлық жүйе арқылы беріледі, құжаттарды қорға банк жібереді. Өңірде субсидияға қаражат біткен болса, қор субсидиялау шартын қабылдамайды, сондықтан несиені толық мөлшерлемемен өзіңіз төлейсіз. Қаражат түскенде қор субсидия бөлігін төлем кестесі бойынша сізге қайтарады. Сондықтан банкке бармай тұрып, өңіріңізде қаражат бар-жоғын қордың сайтынан қарап алыңыз.

Orken Business Finance ЖШС — қор да, банк те емес. Біз «Іскер аймаққа» қатысуға құқығыңыз бар-жоғын, ЭҚЖЖ кодыңыз бен соманы тексереміз, мөлшерлемеден қанша үнемдейтініңізді есептейміз. Бағдарлама таңдауға, бизнес-жоспар мен өтінімді дайындауға көмектесеміз. Сонымен, жеке кәсіпкерге несие алу туралы шешімді банк қабылдайды.