«Даму» кепілдігімен кепілсіз несие: кепілдік қанша жабады және қанша тұрады

Кепілсіз несие дегенде көпшілік ештеңе қоймай несие аламыз деп ойлайды. Шын мәнінде екі жақ бірге жұмыс істейді: коммерциялық банк пен «Даму» кәсіпкерлікті дамыту қоры. Қор банкке кепілдік береді: ол несиенің 85 %-ына дейін жабады, сондықтан сол бөлікке үйіңізді немесе жеріңізді кепілге қоймайсыз. Қалған бөлікке кепіл керек пе, жоқ па — оны қор емес, банк өзі шешеді. Қордың екінші көмегі — субсидия: ол несие пайызының бір бөлігін сіздің орныңызға банкке төлейді. Бұл бетте кепілдік туралы айтылады. Төменде қор қанша жабатынын, кепілдіктің ақысы қанша екенін және оны қалай алатыныңызды оқисыз.

Кепілсіз несие деген не және қор не істейді

Кепіл дегеніміз — несие қайтарылмаса, банк иелік ететін мүлік: пәтер, үй, жер, жабдық. Мүлкі жетпейтін кәсіпкерге банк несиені көбіне бермейді. Сондықтан қор араласады: банк алдында несиенің жабылған бөлігіне қор жауап береді. Сол себепті банк бұл бөлікті мүлікпен бекітпей-ақ несие бере алады.

Қор кәсіпкерге ақша бермейді. Несие банктен келеді, оны банкке өзіңіз қайтарасыз. Қордың кепілдігі тек банктің қаупін азайтады.

10 млн теңгелік несиеде қор қанша жабады

Банк 10 млн теңге несие берсін делік. Қор оның 85 %-ына дейін, яғни 8,5 млн теңгеге дейін жабады.

Қор жаппайтын 1,5 млн теңгеге қамтамасыз ету керек пе, соны банк шешеді. Кейбір банк бұл бөлікке ақша немесе жылжымайтын мүлік (пәтер, үй, коммерциялық үй-жай) сұрайды. Қор бұл бөлікке ештеңе талап етпейді.

Мысалдағы 10 млн теңгені 3 жылға алсаңыз, банкке негізгі қарызды да, банктің өз мөлшерлемесін де төлейсіз. Қордың комиссиясы бұған қосылады, сондықтан несиенің толық құнын банк мөлшерлемесіне комиссияны қосып есептейсіз.

Үлкен несиеде есеп қалай өзгереді

Несие 100 млн теңге болса, қор 85 млн теңгеге дейін жабады. Бірінші жылы комиссия 85 млн теңгенің 1,5 %-ы, яғни 1 275 000 теңге. Жыл сайын несиенің қарызы азайған сайын, жабылған соманың қалдығы да азаяды, сондықтан комиссия да төмендейді.

Кепілдіктің ақысы қанша

Қор жабылған соманың 1,5 %-ын алады. Бірінші жылғы комиссияны кепілдік берілгенше төлейсіз, одан кейін мерзім біткенше жыл сайын жабылған соманың қалдығынан 1,5 % төлейсіз. Жоғарыдағы мысалда бірінші жылғы комиссия 8,5 млн теңгенің 1,5 %-ы, яғни 127 500 теңге.

Кепілдікті кім алады

Кепілдікті жеке кәсіпкерлер, ЖШС және «Астана» халықаралық қаржы орталығында тіркелген заңды тұлғалар алады. Несиені екінші деңгейдегі банк (кәсіпкерге несие беретін коммерциялық банк), лизингтік компания, ұлттық холдингтің еншілес ұйымы және астық саласындағы ұлттық компания береді. Қор несиеден басқа лизингтің, факторингтің, франчайзингтің, форвардтық шарттың және бұрынғы несиені жаңасымен жабудың міндеттемесіне де кепілдік береді. Лизинг — жабдықты бөліп төлеп алу.

Мақсаты — инвестиция, айналым қаражаты немесе бұрынғы несиені жаңасымен жабу. Инвестиция — жабдық алу, құрылыс сияқты ұзақ мерзімге салатын қаражат. Айналым қаражаты — шикізатқа, жалақыға күнде жұмсалатын ақша. Қаржыландыру сомасы 7 млрд теңгеден аспайды, айналым қаражатына несие ең көбі 3,5 млрд теңге.

Мына кәсіпкерлерге қор кепілдік бермейді:

• акцизделетін өнім шығаратындарға (кейбір жағдайды қоспағанда);
• өңдеусіз тау-кен өндірумен айналысатындарға;
• мемлекет үлесі 50 % немесе одан көп компанияларға;
• қызметін тоқтатқан немесе тоқтата тұрған кәсіпкерлерге;
• банкпен байланысты тұлғаларға;
• салық берешегі бар кәсіпкерлерге.

Кепілдік пен мөлшерлемені төмендетудің айырмасы

Бұл екі көмек екі түрлі мәселені шешеді. Кепілдік кепіл жетпегенде көмектеседі, ал субсидия несие пайызының бір бөлігін сіздің орныңызға банкке төлейді. Мөлшерлемені қор төлеп беретін жол («Іскер аймақ») туралы субсидиялау бетінде оқисыз.

Төлем тарихы қандай болуы керек

Қор мына талаптарды қояды:

• қазір мерзімі өткен берешегіңіз болмауы керек;
• соңғы 36 ай ішінде төлемді қатарынан 90 күннен артық кешіктірмеген болуыңыз керек;
• 45 күнге кешіккен төлем бір реттен артық болмауы керек.

Несие беру-бермеуді банк өзі шешеді. Қор несиеден басқа міндеттемелерге де кепілдік береді: тендерге қатысуға, аванс алуға және болашақ жеткізілімдерге арналған қаржылық кепілдіктер бар. Олардың шарты несиедегіден өзгеше, сондықтан өтінімнен бұрын қор мамандарынан нақтылайсыз.

Мерзімі мен қарау уақыты

Кепілдік несие мерзімі біткеннен кейін де 5 айға дейін күшінде қалады. Қор өтінімді 2 жұмыс күнінен аспайтын мерзімде қарайды. Банктің құжаттарын сіздің өтініміңізбен бірге қарайды.

Инвестиция алсаңыз

Қор инвестициялық жобаға кепілдік берсе, екі қаржы жылы өткенде салық пен жұмыс орнының саны 10 %-ға өсуі керек. Айналым қаражатына бұл талап жоқ. Көрсеткіш орындалмаса да, кепілдік күшін жоймайды.

Ірі жобаға және ауыл шаруашылығына арналған нұсқалар

7 млрд теңгеден асатын жобаға бөлек нұсқа бар. Ауыл шаруашылығының және «Арманнан Іске» бағдарламасының шарттары да өзгеше:

Ірі жобада комиссия жылына 1,5 %, ол бүкіл мерзімге бірден бір рет төленеді. Егіс пен айналым қаражатына арналған ауыл шаруашылығы несиесінде банк базалық мөлшерлемеге ең көбі 7,5 пайыздық тармақ қосады. Ауыл шаруашылығы туралы толығырақ агро бағдарламалар бетінде.

Бірнеше кепілдік алуға да болады: қаржыландыру сомасы жиыны 7 млрд теңгеге дейін болса, бірнеше кепілдік аласыз. Бәрінің жалпы лимиті — 3,5 млрд теңге.

Банкке бармай тұрып не дайындайсыз

Алдымен салық берешегіңіз бар-жоғын тексеріп, бар болса, жабасыз. Содан кейін соңғы 36 айдағы төлем тарихыңызды қарап шығасыз: ұзақ кешіктірген төлем болса, қор кепілдік бермейді. Жобаңыздың бизнес-жоспарын жазасыз, өйткені банк пен қор бизнес-жоспар немесе техникалық-экономикалық негіздеме сұрауы мүмкін. Қалған 15 %-ға банк ақша не мүлік сұраса, оны алдын ала ойластырасыз. Кепіл туралы сұрақтарға кепіл керек пе бетінде жауап бар.

Кепілсіз несие алу қадамдары

1. Банкке немесе лизингтік компанияға өтінім беріп, жобаңызды көрсетесіз.
2. Банк жобаңызды қарап, қордың кепілдігімен несие беруге бола ма, соны шешеді.
3. Банк келіссе, құжаттарды қорға жібереді. Қор 2 жұмыс күні ішінде жауап береді.
4. Қор кепілдік бергеннен кейін, банкпен несие шартына қол қоясыз.
5. Комиссияны төлеп, несиені банкке қайтара бастайсыз.

Orken Business Finance ЖШС — қор да, банк те емес. Біз кепілсіз несие алу мүмкіндігіңізді тексереміз, бизнес-жоспарды дайындап, өтінімді тапсыруға көмектесеміз. Шешімді банк қабылдайды. Бағдарлама таңдау және ЖК мен ЖШС шарттары туралы басқа беттерде оқисыз.

Банк келіспесе, себебін сұрап алыңыз да, бас тарту себептерінің тізімімен салыстырыңыз. Себеп түзетілетін болса, мысалы, салық берешегін жауып, төлем тарихын түсіндірсеңіз, өтінімді қайта бересіз. Қор тек банк «иә» деген құжаттарды қарайды.