Банкке бизнес-жоспар: несие алғанда банк нені сұрайды және нені бағалайды

Несие сұрағанда банкке бизнес-жоспар жазу керек пе? Жауаптың екі жағы бар. Іскер аймақ — «Даму» қорының бағдарламасы: қор банк несиесінің пайызының бір бөлігін сіздің орныңызға өтейді (бұл — субсидия). Осы субсидияға жоспардың белгілі бір үлгісі жоқ: жобаның қаржы жағынан тиімділігін банк өзі бағалайды. Ал қорға жіберілетін құжаттар арасында бизнес-жоспар, ТЭН (техникалық-экономикалық негіздеме) немесе банктің сараптама қорытындысы болады. Төменде банктің нені бағалайтыны, қорға қандай құжаттар баратыны және жоспарды біз қалай дайындайтынымыз жазылған.

Банкке бизнес-жоспар керек пе

Қағидада банкке бизнес-жоспар жазудың белгілі бір үлгісі жоқ. Несиені банк береді, сондықтан банктің өз талабы шешуші болады. Жоспарды сұрау-сұрамауды да өзі белгілейді. Қорға баратын пакетте жоспар «бар болса» тіркеледі: онсыз да банктің сараптама қорытындысы жарайды. Сондықтан жоспар жазар алдында банктен өзінің талабын сұраңыз.

Банк жобаны қалай бағалайды

Несие бермес бұрын банк жобаның қаржы жағынан тиімділігін кешенді бағалайды. Өз қаражатыңыздың қандай үлесін салатыныңызды да банк қарайды. Қағида бұл үлестің мөлшерін көрсетпейді, сондықтан әр банк оны өзі белгілейді.

Банктердің талаптарынан мысалдар

Береке Банкінің шағын бизнеске арналған несиелерінде талаптар әртүрлі:

Өз ақшаңыз жетпесе, банк жылжымайтын мүлікті өз қаражатыңыздың орнына қосымша қамтамасыз ету ретінде қабылдай алады. Бұл — банктің өз өнімі, қор бағдарламасы емес.

Жоспарға несие төлемін қалай жазасыз

Жоспарға несие төлемін жазар алдында субсидия қалай есептелетінін біліп алыңыз. Банк несиені толық мөлшерлемемен, аннуитет кестесі бойынша есептейді: аннуитет — банк әр айда бірдей сома алатын кесте. Сіз қалдық қарызға 12,6 % төлейсіз, айырманы қор өтейді. Мысалы, 25 млн теңгені 3 жылға алсаңыз, қор шамамен 3,02 млн теңге төлейді, 10 млн теңгеге — шамамен 1,21 млн теңге. Субсидия есебі мөлшерлемені субсидиялау бетінде толық жазылған.

Іскер аймақ бойынша несие алсаңыз, мына міндеттемелер жоспардағы болжаммен сәйкес келуі керек. Инвестицияға алған несиенің әр 100 млн теңгесіне кемінде бір жаңа жұмыс орнын ашасыз, оған екі қаржы жылы беріледі. Табыс бағаның жиналған өсімінен (инфляциядан) 1 пайыздық тармақтан артық қалмауы керек. Айналым қаражатына алсаңыз, табыс пен еңбекақы қоры да осылай өсуі керек. Айналым қаражатына салық, зейнетақы және әлеуметтік аударымдар мен кеден төлемдерін төлеуге болмайды.

«Даму» қорына баратын құжаттар

Субсидия құжаттарын «Даму» қорына банк жібереді. Пакетке мыналар кіреді:

1. чек-парақ (банк толтыратын тексеру парағы);
2. тіркеу туралы анықтама (тіркеу жүйесінен көрінбесе);
3. салық берешегінің жоқтығы туралы анықтама (мемлекеттік кірістер органымен байланыс болмаса);
4. банктің оң шешімінен үзінді;
5. техникалық-экономикалық негіздеме, бизнес-жоспар немесе банктің сараптама қорытындысы;
6. сіздің келісім өтініміңіз және салық құпиясына келісіміңіз;
7. кәсіпкер санаты туралы анықтама (мемлекеттік жүйеден көрінбесе);
8. жобаның қағидаға сай екенін растайтын құжаттар.

Қосымша құжат керек болса, қор оны жазбаша түрде, себебін көрсетіп сұрайды.

«Даму» қоры құжатты қанша уақыт қарайды

Қорға пакет түскен соң, қор жобаны 5 жұмыс күнінде қарайды. Пакетте кемшілік болса, қор оны 1 жұмыс күнінде қайтарады. Оң шешім 6 ай жарамды, осы мерзімде шартқа қол қоясыз. Кепілдікте құжаттарды қор 2 жұмыс күнінде қарайды, ал кепілдік беру-бермеуді банк өзі шешеді. «Даму» қорында бюджет ақшасы болмаса, ақша түскенше ол банктен құжат қабылдамайды.

Кепіл, кепілдік және комиссия

Кепіл жетпесе, банкке «Даму» қорының кепілдігін ұсына аласыз: ол несиенің 85 %-ына дейін жабады, ал қалған бөлікке қор кепіл талап етпейді. Банк өз кепілін алмай-ақ, тек қор кепілдігімен несие бере алады. Қалған бөлікке кепіл керек пе, оны банк өзі шешеді. Банк мақұлдағаннан кейін кейбір бағдарламада өтінімді қорға өзіңіз де бере аласыз: eGov порталы, қордың онлайн-порталы немесе қор филиалы арқылы. Кепілдік алғанда қор соңғы 36 айдағы несие тарихыңызды қарайды: 90 күннен асатын үздіксіз кешіктіру болмауы керек. 45 күн кешіккен бір төлемге жол беріледі, ал екі не одан көп төлем 45 күнге кешіксе, кепілдік берілмейді. Толығырақ — кепілсіз несие бетінде.

Субсидияланатын несие бойынша банк комиссия алмайды. Бөлек төленетіндері: шартты өз бастамаңызбен өзгертсеңіз, шартты бұзсаңыз (айыппұл), сондай-ақ бағалау, сақтандыру, кепілді тіркеу мен алу және шотқа кассалық қызмет көрсету. Кепілдікпен несие алсаңыз, банк комиссияларының жиынтығы 0,5 %-дан аспайды.

Банкке бизнес-жоспарды біз қалай дайындаймыз

Біз банкке бизнес-жоспар дайындаймыз: жобаңыздың сипаттамасын, нарықты, қаржы жоспарын және несиені өтеу кестесін банктің талабына сай жазамыз. Компания 2017 жылдан бері жұмыс істейді. Команда мен негізін қалаушының тәжірибесінде клиенттерге тартылған қаржы 100 млрд теңгеден асады. Orken Business Finance ЖШС — банк те, қор да емес, сондықтан несиені банк береді, ал біз мақұлдауға кепілдік бермейміз. Жоспардың басқа түрлерін бизнес-жоспар бетінде көресіз.

«Даму» қоры қай банктермен жұмыс істейді

Іскер аймақ бойынша қор 8 банкпен және 4 лизинг компаниясымен жұмыс істейді. Тізімі серіктес банктер бетінде. «Өрлеу» — қор банкке ақша беретін, ал банк кәсіпкерге несие беретін бағдарлама. Оған қатыса алмайтындар бар: акцизделетін өнім шығаратындар, мемлекет үлесі 25 %-ға жететіндер, офшорлық компаниялар және несие бюросында 60 күннен астам кешіктірген не салық берешегі бар кәсіпкерлер. Бұл несие туралы Өрлеу бетінде оқисыз.

Сала мен бизнестің жасы

Жоспарда жобаңыздың ЭҚЖЖ кодын көрсетесіз. ЭҚЖЖ — экономикалық қызмет түрлерінің жалпы жіктеуіші: әр қызметтің өз коды бар, мысалы, азық-түлік өндірісінің коды — 10. Іскер аймақтың жалпы тізімінде тек өңдеу өнеркәсібі бар: 10, 11.06, 11.07, 13–17, 20–22, 23 (23.63-тен басқа), 24 (24.10, 24.46, 24.51 және 24.52-ден басқа), 25–27, 31 және 32. Кодыңыз осы тізімде бар ма, соны тексеріңіз. Сауда, қоғамдық тамақтану, қызмет көрсету және өсімдік пен мал шаруашылығы бұл тізімде жоқ, олар тек әкімдік енгізген кодтармен қатысады. Бизнестің жасына шек жоқ: жобаңыз әлі жоспарда болса да болады, бірақ ЖК-ны (жеке кәсіпкер) немесе ЖШС-ті алдын ала тіркейсіз. «Өрлеу-Лизинг» — өңдеу өнеркәсібіне жабдық алуға арналған лизинг бағдарламасы, ол кемінде бір толық күнтізбелік жыл жұмыс істеген бизнесті күтеді. «Бастау Бизнес» грантына жоспар басқаша жазылады, ол грантқа бизнес-жоспар бетінде.

Қалай бастау керек

1. Алдымен қай банкке баратыныңызды және оның жоспарға қоятын талабын біліп алыңыз.
2. Жобаңыздың Іскер аймақ шартына сай келетінін Іскер аймақ бетінен тексеріңіз.
3. Қажетті сома мен өз қаражатыңыздың мөлшерін жазып қойыңыз.
4. Өтінім қалдырыңыз: біз жоспарды банктің талабына қарай дайындаймыз.
5. Банк бас тартса, себебін бас тарту бетінен оқыңыз.